เขื่อนเขาจุก คืออะไร ตั้งอยู่ที่ไหน

เขื่อนเขาจุก หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า อ่างเก็บน้ำคลองระโอก เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางที่สำคัญของภาคตะวันออก ตั้งอยู่ในพื้นที่ ตำบลทุ่งควายกิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง โดยอยู่ภายใต้การดูแลของ กรมชลประทาน ชาวบ้านและนักท่องเที่ยวมักเรียกติดปากกันว่า เขื่อนเขาจุก จนกลายเป็นชื่อที่รู้จักกันทั่วไป

หลายคนอาจสับสนว่าที่นี่เรียกว่าเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำ ซึ่งในทางเทคนิคแล้วจัดเป็น อ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ที่สร้างขึ้นเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในหลายด้าน ไม่ใช่เขื่อนผลิตไฟฟ้าขนาดใหญ่ แต่ก็เป็นแหล่งน้ำและแหล่งชีวิตที่สำคัญของชุมชนในพื้นที่

📜 ประวัติความเป็นมา สร้างเมื่อไร

เขื่อนเขาจุก ก่อสร้างแล้วเสร็จมานานกว่า 3 ทศวรรษ หรือประมาณ 34 ปี (นับถึงปี 2569) กล่าวคือเริ่มก่อสร้างและเปิดใช้งานราว ต้นทศวรรษ 2530 โดยเป็นโครงการชลประทานที่กรมชลประทานพัฒนาขึ้นเพื่อรองรับความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นในพื้นที่จังหวัดระยองและบริเวณใกล้เคียง

ที่มาของชื่อนั้น เล่ากันว่าตั้งตามชื่อของภูเขา ‘เขาจุก’ ซึ่งเป็นภูเขาเตี้ย ๆ ที่ตั้งอยู่ใกล้บริเวณอ่างเก็บน้ำ โดยตัวเขามีลักษณะคล้ายปลายจุกของขวดน้ำ ชาวบ้านจึงเรียกกันติดปากว่าเขาจุก และกลายเป็นชื่อของอ่างเก็บน้ำแห่งนี้ในที่สุด

💧 เก็บน้ำได้เท่าไร (ความจุ)

ข้อมูลจากกรมชลประทานและหน่วยงานท้องถิ่นระบุว่า เขื่อนเขาจุก มีรายละเอียดสำคัญดังนี้

ด้วยความจุระดับหลายสิบล้านลูกบาศก์เมตร ทำให้อ่างเก็บน้ำแห่งนี้สามารถสำรองน้ำไว้ใช้ได้ตลอดทั้งปี และเป็นแหล่งน้ำต้นทุนที่ช่วยสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้กับพื้นที่ได้อย่างมาก

🚰 ปัจจุบันใช้ประโยชน์อะไรบ้าง

ในปัจจุบัน เขื่อนเขาจุก มีบทบาทสำคัญหลายด้าน ครอบคลุมทั้งการอุปโภคบริโภค การเกษตร และการท่องเที่ยว

1. ผลิตน้ำประปาเพื่อการอุปโภคบริโภค

อ่างเก็บน้ำแห่งนี้เป็นแหล่งน้ำต้นทุนให้กับ การประปาส่วนภูมิภาค ในพื้นที่จังหวัดระยอง ช่วยป้อนน้ำสะอาดให้ประชาชนได้ใช้อุปโภคบริโภคอย่างเพียงพอ ถือเป็นหัวใจสำคัญของระบบน้ำประปาท้องถิ่น

2. น้ำเพื่อการเกษตร

เกษตรกรในพื้นที่ได้รับน้ำไปใช้ทำนา ปลูกพืชไร่ และทำสวนผลไม้ได้อย่างต่อเนื่องตลอดปี โดยเฉพาะในฤดูแล้งที่แหล่งน้ำธรรมชาติอื่นอาจแห้งขอด อ่างเก็บน้ำแห่งนี้จึงเป็นตัวช่วยหลักในการรักษาผลผลิต

3. บรรเทาภัยแล้งและน้ำเค็มรุก

อ่างเก็บน้ำเขาจุกยังทำหน้าที่เป็นเครื่องมือบริหารจัดการน้ำ ช่วยบรรเทาปัญหาภัยแล้งในฤดูแล้ง และช่วยชะลอการรุกของน้ำเค็มในพื้นที่ชายฝั่งได้อีกทางหนึ่ง

4. แหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและการพักผ่อน

รอบ ๆ อ่างเก็บน้ำมีทัศนียภาพงดงาม โอบล้อมด้วยภูเขาและป่าไม้ มีถนนลาดยางโดยรอบที่ผู้คนนิยมมาวิ่ง ปั่นจักรยาน ตกปลา และชมวิว โดยเฉพาะ จุดชมวิวศาลาคนเหล็ก ที่มองเห็นทิวเขาและผืนน้ำได้กว้างไกล ช่วงเช้าและเย็นอากาศเย็นสบาย เหมาะแก่การพักผ่อนและกางเต็นท์ค้างคืน

🗺️ ข้อมูลสำหรับผู้สนใจเดินทางไปเที่ยว

❓ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ เขื่อนเขาจุก

ถาม: เขื่อนเขาจุก อยู่จังหวัดอะไร?
ตอบ: ตั้งอยู่ที่ตำบลทุ่งควายกิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง

ถาม: เขื่อนเขาจุก ชื่อทางการว่าอะไร?
ตอบ: ชื่ออย่างเป็นทางการคือ อ่างเก็บน้ำคลองระโอก

ถาม: เขื่อนเขาจุก สร้างเมื่อไร?
ตอบ: ก่อสร้างและใช้งานมานานราว 34 ปี หรือประมาณต้นทศวรรษ 2530

ถาม: เขื่อนเขาจุก จุน้ำได้เท่าไร?
ตอบ: มีความจุน้ำสูงสุดประมาณ 22 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีพื้นที่รับประโยชน์ราว 7,500 ไร่

ถาม: เขื่อนเขาจุก ใช้ทำอะไรบ้าง?
ตอบ: ใช้ผลิตน้ำประปา สนับสนุนน้ำเพื่อการเกษตร บรรเทาภัยแล้งและน้ำเค็มรุก และเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ

📝 สรุป

เขื่อนเขาจุก หรืออ่างเก็บน้ำคลองระโอก ตำบลทุ่งควายกิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางที่ก่อสร้างมานานราว 3 ทศวรรษ มีความจุน้ำสูงสุดประมาณ 22 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีพื้นที่รับประโยชน์ราว 7,500 ไร่ ปัจจุบันยังทำหน้าที่เป็นแหล่งน้ำต้นทุนเพื่อการประปา การเกษตร ช่วยบรรเทาภัยแล้งและน้ำเค็มรุก อีกทั้งยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนยอดนิยมของชาวระยอง ถือเป็นแหล่งน้ำที่หล่อเลี้ยงทั้งชีวิตคนและเศรษฐกิจของพื้นที่ภาคตะวันออกอย่างแท้จริง